مرحوم علی اسفرجانی

مرحوم علی اسفرجانی

هنرمند ميناتور، تذهيب و سوخت معرق استاد علي اسفرجاني هنرمند برجسته و چيره دست هنرهاي ملي وسنتي ايران، از مينياتور و تذهب گرفته تا هنر سوخت و معرق، به سال ۱۲۹۹ ش، در پايتخت هميشه ماندگارهنر ايران زمين، اصفهان چشم به جهان هستي گشود. پدرش شادروان اسدالله اسفرجاني مردي صاحب انديشه؛ هنرور و از مقامات ارشد ماليه در اصفهان و مردي مؤمن و معتقد به مباني عاليه اسلام بود مادر اونيز زني پاك سرشت واز تبار سادات بشمار مي رفت. استاد اسفرجاني چگونگي ورود خود بدنياي هنررا اينگونه توصيف مي كند. در مرداد سال ۱۳۱۳ به باغ هميشه بهار مدرسه صنايع قديمه راه يافته است. آن روزها مدرسه صنايع قديمه كه از سال ۱۳۰۹ به همت و پايمردي شادروان حسين طاهرزاده بهزاد تأسيس شده بود، تنها كانون رسمي آموزش هنرهاي ملي ايران بود كه با هدف تجديد حيات واحياي هنرهايي چون مينياتور، تذهيب، نقشه قالي، كاشيكاري منّبت، خاتم سازي وزري بافي… دايرشده وبه طور رسمي هنرجو مي گرفت. طاهرزاده رييس مدرسه؛ مردي هنرمند ومديري با نظم وترتيب بود. او با آزموني كه شخصاً از هنرجوي تازه وارد مي گرفت ميزان آمادگي او را براي ورود به رشتها ي خاص مي سنجيد. وقتي شور و شوق و استعداد مرا به آموختن ارزيابي كرد، پيشنهاد داد كه دررشته ميناتورو تذهيب مشغول شوم. بدين ترتيب علي اسفرجاني زانوي شاگردي برساحت متبرك خاك مدرسة صنايع قديمه زد. مدرسه اي كه نظيرش تابه امروز در هيچ كجاي اين مرز و بوم ديده نشده است. استاد علي اسفرجاني پس از ورود به مدرسه؛ با شوروشوقي عجيب در مكتب استاد هادي تجويدي اصول مينياتوررا از طرح تا رنگ آموخت وهم زمان دركلاس استاد علي درودي، استاد يگانه ومسلم تذهيب با قواعد وقوانين تذهيب از نقش و طرح گرفته تا رنگ آميزي آشنا گرديد. استاد اسفرجاني نزديك به پنج سال تمام در مدرسه عاشقي،عشق به هنرهاي اصيل وارزشمند ايراني را با روح وجان خود در آميخت. استاد علي اسفرجاني درسال ۱۳۱۸ دورة مدرسه را با موفقيت كامل در رشته ميناتور و تذهيب به پايان رسانيد. حاصل كارآن سالها، چند ميناتور بسيار زيبا و ظريف با تذهيب حاشيه است كه از استاد در موزة هنرهاي ملي ايران به يادگار مانده است. برخي از تابلوهاي استاد نيز در موزه هاي ديگر شهرها به نمايش گذاشته شده است. تابلوي مينياتور ليلي و مجنون به سبك صفوي با دوازده صورت به تاريخ ۱۳۱۵ ش، و تابلوي مينياتور)) بزم خسرو شيرين (( با تذهيب يازده صورتي به تاريخ ۱۳۱۴ ش، كه هردو در موزه هنرهاي ملي ايران دركنار كارهاي ديگر استادان نگهداري مي شود در واقع؛ كارنامه پايان دورة استاد می باشد. وي پس از اتمام مدرسه صنايع قديمه؛ با توجه به تجربه ومهارتي كه داشت، براي كار طراحي تمبر و برچسبهاي دولتي به چاپخانه مجلس رفت ودر كنار ديگر برادرش كه همان جا به كار گراورسازي مشغول بود نزديك به هفت سال در مجلس طراحي كرد. سپس به اتفاق برادرخود دستگاه چاپ وگراورسازي را وارد كرد.بدين ترتيب در كنار كارهنر؛ به كار چاپ كه آن هم ذوق هنري مي طلبيد و درآن زمان بيشتربا دست انجام مي شد پرداخت. استاد علي اسفرجاني تا به امروز متجاوز از بيست و دو اثر در زمينه هنرسوخت و معّرق، چهار اثر مينياتور در ابعاد بزرگ شامل بزم خسرو وشيرين، رستم و سهراب، خيام و دلداده، سلطان محمود غزنوي و مراسم انتخاب شعرا وسيزده تابلوي كوچك مينياتور از اشعار حافظ و سعدي آفريده كه اغلب در مجموعه شخصي خود شان نگهداري مي شود؛ و برخي آنها از طرف استاد به فرزندان هديه گرديده است. اميد است كه اين مجموعه زيباي هنري در موزه اي به نام استاد به يادگار بماند. هم اينك نيز سرانگشتان هنرآفرين استاد بر طرح زيبايي از يوسف وزليخا مي چرخند تا نقشي ظريف ودلنيشن با رنگ هاي لطيف بر تن پوست بنشانند. استاد علي اسفرجاني بعد از سالها تلاش ومجاهدت درخلق آثار هنري در ۲۴ دي ماه سال ۱۳۸۴ دارفاني را وداع گفت و به رحمت حق پيوست. روحش شاد و نيت خيرش مستدام باد.